پروتئین خالص شده بوتولینوم (که اغلب به اشتباه آن را بوتاکس می‌نامند) نوعی از سم بوتولینوم است که از آن برای از بین بردن خطوط متحرک پوستی استفاده می‌شود. اگر این پروتئین خالص شده به داخل و یا در نزدیکی عضله تزریق شود، می‌تواند عضله را فلج کند. پروتئین خالص شده بوتولینوم را از نوعی باکتری بدست می‌آورند (همان باکتری که شما را مجبور می‌کند تا کنسروها را بجوشانید و بعد میل کنید، چون ممکن است باکتری در داخل آن رشد کرده و سم تولید کرده باشد و بعد از خوردن سم، بدن فلج شود. جوشاندن این سم را از بین می‌برد).

از سم بودن پروتئین خالص شده بوتولینوم نترسید. هر چیزی اگر درست مصرف نشود، می‌تواند سمی باشد (شکر و چربی را بیاد بیاورید که اگر زیاد مصرف کنیم، چه بلایی بر سرمان می‌آورند). در هر صورت پروتئین خالص شده بوتولینوم کاربرد مهمی در جوانسازی و البته بسیاری از شاخه‌های دیگر پزشکی دارد. به کمک این پروتئین می‌شود عضلات خاص را فلج کرد و از ایجاد خطوطی که در اثر انقباض این عضلات به‌وجود می آیند، جلوگیری کرد.

کاربردهای بوتاکس در جوانسازی

نحوه تاثیر پروتئین خالص شده بوتولینوم

وقتی تصمیم می‌گیریم که دستمان را بالا ببریم، چه اتفاقی می‌افتد؟ مغز دستور حرکت را صادر می‌کند. این دستور در امتداد عصب حرکتی که به عضلات دست می‌رسند (مانند نوعی جریان الکتریکی) حرکت می‌کند. دستور (یا همان جریان الکتریکی) حرکت تا انتهای عصب و جایی که عصب به عضله به هم می‌رسند، پائین می‌آید.

جریان الکتریکی به انتهای عصب که می‌رسد، ماده‌ای را از انتهای عصب آزاد می‌کند (که استیل کولین نام دارد). این ماده روی عضله می‌نشیند و ساز و کارهایی را در عضله به راه می‌اندازد که سبب انقباض آن و در نهایت بالا رفتن دست می‌شود. کل این روند در مدت زمانی بسیار کوتاه روی می‌دهد، به‌طوری‌که به هیچ وجه متوجه فاصله زمانی بین تصمیم‌گیری برای بالا بردن دست و انجام آن نمی‌شویم.

حالا فرض کنیم که فرزند کوچک ما کاری ناشایست انجام داده است و می‌خواهیم با ناراحت نشان دادن خودمان به او بفهمانیم که کارش درست نبوده است! اخم می‌کنیم! باز هم مغز دستور می‌دهد، دستور از طریق عصب به عضلاتی می‌رسد که در دو طرف و در سمت داخل ابروهای ما (در زیر پوست) قرار دارند. عصب استیل کولین آزاد می‌کند. استیل کولین روی عضله می‌نشیند و سبب انقباض دو عضله سمت داخل ابروها می‌شود.

در اثر انقباض این دو عضله پوست بالای ابروهای ما به سمت داخل کشیده می‌شوند و یک یا دو خط عمودی بین قسمت داخلی ابروهای ما به‌وجود می‌آیند و این یعنی اخم کردن! یعنی عصبانی بودن! پروتئین خالص شده بوتولینوم مانع آزاد شدن استیل کولین از انتهای اعصاب می‌شود و کاری می‌کند که ارتباط عصب با عضله قطع شود. وقتی عصب نتواند پیام عصبی خودش را به عضله برساند، عضله هم منقبض نمی‌شود و دیگر اخمی در کار نخواهد بود (و دیگر نمی‌شود که به کودک نشان داد که عصبانی هستیم!)

کاربردهای پروتئین خالص شده بوتولینوم

از مهم‌ترین کاربردهای پروتئین خالص شده بوتولینوم می‌توان به فلج کردن عضلات بخش بالایی صورت و از بین بردن سه دسته خطوط اصلی یعنی خطوط اخم، خطوط افقی پیشانی و خطوط شعاعی دور چشم اشاره کرد.

  • وقتی اخم می کنید، عضلاتی که در دو طرف و بالای ابروهای شما هستند، منقبض می‌شوند و دو چین عمودی بین چشم‌های شما ایجاد می‌کنند. اوایل این چین‌ها فقط موقع اخم کردن ظاهر می‌شوند، اما به‌تدریج محل چین‌ها در داخل پوست شما فرورفتگی ایجاد می‌کند و خطوطی ثابت باقی می ‌انند، در این حالت حتی اگر اخم هم نکنید، دو چین عمودی بین چشمانتان دیده می‌شود. یعنی چینی که در ابتدا متحرک بود و تنها به دنبال انقباض عضلات ایجاد می‌شد، حالا تبدیل به چین ثابت می‌شود و با گذشت زمان با عمق آن افزوده شده، بدتر و بدتر به نظر می‌رسد.
  • در مورد خطوط پیشانی هم همین مورد صادق است. وقتی سن شما پائین است؛ فقط وقتی تعجب می‌کنید یا حرکت دیگری به پیشانی خود می‌دهید، چین‌های افقی روی پیشانی شما دیده می‌شوند، اما کم کم این چین‌ها اثر خود را روی پوست شما می‌گذارند و در حقیقت در پوست حک می‌شوند. حتی اگر پیشانی شما حرکت هم نکند، باز هم می‌شود این خطوط افقی را دید. بنابراین برای پیشگیری از این عارضه – یعنی برای آن که چین‌های حرکتی تبدیل به چین‌های ساکن نشوند، می‌توان از بوتاکس استفاده کرد. بوتاکس عضلات را فلج می‌کند و نمی‌گذارد چین‌های حرکتی ایجاد شوند، در ضمن به‌تدریج و با دفعات بیشتر تزریق بوتاکس عضلات قدرت انقباض و عادت به انقباض را از دست می‌دهند و در نهایت امکان ایجاد چین‌های ساکن در مناطق تحت درمان کمتر می‌شود.
  • به همین ترتیب چین‌های دورچشم را در نظر بگیرید. وقتی می‌خندید یا چشمانتان را جمع می‌کنید، به‌خاطر انقباض عضلات دور چشم، چین‌های شعاعی ایجاد می‌شوند که مثل پنجه‌های کلاغ هستند. به‌تدریج این چین‌ها اثر خود را روی پوست شما می‌گذارند و جای خود را در پوست حکاکی می‌کنند و وقتی هم نمی‌خندید یا چشمانتان را جمع نمی‌کنید، آن ها را می‌بینید. می‌دانید همین چین‌های به‌ظاهر ظریف و بی اثر، از نظر ظاهری چقدر می‌توانند سن شما را بالاتر نشان بدهند! با تزریق بوتاکس مانع انقباض عضلات دور چشم می‌شود و از ایجاد این چین‌ها جلوگیری می‌کند و مهم‌تر از همه مانع می شوید که این چین ها اثر خودشان را بطور ماندگار روی صورت شما بگذارند و تبدیل به چین های ساکن شوند.

بوتاکس برای جوانسازی

کاربردهای دیگر

به سه کاربرد اصلی بوتاکس اشاره کردم که مهم‌تر است. برای جوانسازی از بوتاکس استفاده‌های دیگری هم می‌شود.

  • می‌شود به کمک بوتاکس خطوط شعاعی دور لب (مخصوصا لب بالا) را برطرف کرد.
  • می‌شود خطوط خنده را کم عمق‌تر کرد.
  • می‌توان نوارهای عمودی گردن را که با افزایش سن ایجاد می شوند، کاهش داد.
  • می‌شود چین‌های چانه را کم کرد.
  • می‌توان لیفت گردن را انجام داد (به بخش جوانسازی گردن مراجعه کنید).
  • می‌توان چین‌های چانه را کاهش داد.

اما یادتان باشد، بهترین اثر بوتاکس در جوانسازی پوست صورت مربوط به قسمت بالای صورت می شود. درست است که بوتاکس می‌تواند روی قسمت پائین صورت هم اثر بگذارد و عضلات این ناحیه را هم فلج کند و چین‌های پائین صورت را هم کم کند یا از بین ببرد، اما ممکن است نتایجی که ایجاد می‌شوند، به‌خوبی اثربخشی این ماده در قسمت بالای صورت نباشد و ممکن است هر فردی نیاز به تزریق بوتاکس در بخش‌های پائینی صورت خود نداشته باشد.

به عبارت دیگر معمولا در افرادی خاص تزریق بوتاکس در پائین صورت می‌تواند مفید واقع شود. به عنوان مثال برخی از افراد وقتی می‌خندند لب بالای شان به سمت بالا می‌رود و لثه‌هایشان بیش از حد نمایان می‌شود. در این افراد معمولا خطوط خنده هم خیلی عمیق هستند. علت این مسئله انقباض بیش از حد عضله خاصی در صورت است. با تزریق بوتاکس می‌شود این عضله را نیمه فلج کرد، به این ترتیب از عمق خط خنده کم می‌شود، موقع خندیدن لثه‌ها بیش از حد نمایان نمی‌شوند و لب بالا پُر تر به نظر می‌رسد.


کلینیک پوست و زیبایی ونک – دکتر مهدی ایزدی
شماره‌های تماس: 88662404 – 88662603 (021)